|
 |
|
|
|
| Ciekawostki |
BISKUPICE OŁ.
W przeszłości wieś ta należała do biskupów wrocławskich, stąd też jej nazwa. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą już z XIII wieku. Od początku XX wieku częścią Biskupic Oł. jest Celina, choć w przeszłosci były to dwie odrębne miejscowości, posiadające tylko wspólną szkołę. We wsi warte zobaczenia są: dzwonnica na cmentarzu z końca XIX w., pomnik ku czci mieszkańców - ofiar I wojny światowej, w przysiółku Celina - zespół dworski datowany na XIX z cennymi drzewami - tulipanowcem amerykańskim (460 cm obwodu) i lipą drobnolistną (340 cm).
BRZEZINKI
Wieś została załozona w pierwszej połowie XVII wieku, na karczowisku leśnym. Jej nazwa pochodzi od brzezonki - małego lasku brzozowego. Ludność tam mieszkająca trudniła się wyrębem drzew z pobliskich lasów. Obecnie tworzą ją dwa skupiska domów, połączonych ze sobą poprzeczną drogą, biegnącą mniej więcej pośrodku wsi. Gruga, równoległa do niej droga, przy której rozrzucone są również zabudowania, biegnie zachodnim skrajem wsi skręcając następnie na północ w stronę położonego za wsią cmentarza (XIX wiek) i przenikającego sie z nim lasem.
CHWAŁOWICE
Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1734 roku. Jej prawidłowa nazwa powinna brzmieć Źródłowice czyli wieś położona na źródłach. Jak głosi legenda miały być tam podobno źródła zdrojowe. Stąd też inna nazwa Zdrojowice. Po drugiej wojnie światowej mylnie przetłumaczono niemiecką nazwę Quallwitz na Chwałowice. Inna teoria glosi, że nazwa Chwałowice jest patronimiczną nazwą wywodzącą się od imienia Chwał. Aktualnie wieś pod względem administracyjnym obejmuje przysiółek Łaźno (Łaziszki), przyłączony do niej przed II wojną światową.
W Chwałowicach znajduje się kompleks rekreacyjny (Schronisko Młodzieżowe), które oferuje zarówno zorganizowanym grupom, jak i pojedynczym turystom miejsca noclegowe, pole namiotowe, miniskansen i boisko sportowe.
We wsi warte zobaczenia są; cmentarz wraz z otoczeniem leśnym z ok. 1830 oraz kaplica cmentarna z przełomu 1880 i 1890 roku.
DĘBINA
Nazwa miejscowości pochodzi od licznie tu występujących w XVII w. lasów dębowych. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1253 roku, była ona wówczas własnością klasztoru norbertanów św. Wincentego we Wrocławiu.
Istniał tu folwark, a okoliczna ludność trudniła się wyrębem drewna na zlecenie Saurmów. Obok wsi znajduje się największy dąb o obwodzie 7 m. W pobliskim lesie natomist 3 duże głazy narzutowe, a przy drodze kapliczka datowana na około 1880 - 1890 rok.
DZIUPLINA
Nazwa tej miejscowości pochodzi również od otaczających ją lasów. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z pierwszej połowy XVIII wieku. Powstał tu folwark rolny pracujący na potrzeby pałacu w Laskowicach. Mieszkańcy trudnili się też utrzymaniem systemów wodnych zasilających liczne tu kiedyś stawy hodowlane. Zostały one zniszczone podczas wojny trzydziestoletniej. Nazwa pojawia się w XVII wieku. Warte obejrzenia są: dąb szypułkowy o obwodzie ponad 4 m, 300-letnia sosna o obwodzie 2 m oraz aleja lipowa z ponad stuletnimi egzemplarzami, a także cmentarz wiejski z ok. 1830 roku.
GRĘDZINA
Nazwa pochodzi najprawdopodobniej od położenia tej miejscowości na skraju dóbr laskowickich (granica, grzęda - grędzina). Znajdował się tu folwark, którego mieszkańcy opiekowali się licznymi stawami hodowlanymi i siecią cieków wodnych zasilających je. Warte obejrzenia są: głaz narzutowy, przy skrzyżowaniu leśnych dróg i dwa dęby szypułkowe, o ponad 4 m średnicy, na północnym skraju wsi.
JELCZ - LASKOWICE
Miasto powstałe w 1987 roku z połączenia wsi Jelcz i Laskowice Oławskie.
OSIEDLE JELCZ - tereny Jelcza i okolic zamieszkiwali prasłowianie kultury łużyckiej już w epoce brązu (blisko 3000 lat temu). Nazwa miejscowości pochodzi najprawdopodobniej od ryby - jelec, która zamieszkiwała Odrę . Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z wydanej w 1245 roku z bulli wrocławskiej papieża Innocentego IV ( nie ma dokumentu lokacyjnego).
Na osiedlu Jelcz znajduje się duży zakład produkujący autobusy i samochody ciężarowe - Zakłady Samochodowe "Jelcz" S.A., w trakcie II wojny światowej był tu zakład zbrojeniowy "Bertha - Werke", należący do koncernu Kruppa. Pracowali w nich więźniowie filii niemieckiego obozu koncentracyjnego Gross - Rosen, z niedalekich Miłoszyc - "F(nfteichen". Na terenie zakładu pomnik poświęcony więźniom, którzy zginęli podczas morderczej pracy. Na wyspie w starorzeczu Odry znajdują się ruiny XIV wiecznego zamku. Pałac rodziny Saurmów z XIX wieku i park o wartościowym drzewostanie. Kościół z XIX wieku p.w. Najświętszej Marii Panny Królowej Polski, kaplica z XVIII wieku, pomnik poświęcony poległym podczas I wojny światowej mieszkańcom Jelcza. OSIEDLE LASKOWICE - nazwa pochodzi najprawdopodobniej od laski opolnej - opolskiej, symbolu władzy pierwszych Słowian. Osada "Stare" Laskowice znajdowała się przy drodze do Chwałowic na przeciw dzisiejszego cmentarza. Należała do Leonarda Włostowica (wnuka Piotra Włostowica). Pierwsza wzmianka pisana pochodzi z 28 czerwca 1203 roku, kiedy to Henryk Brodaty nadał prawa do tej miejscowości Leonardowi. Ten był komesem i administrował majątkiem w imieniu księcia. Stary gródek nazywał się prawdopodobnie Saloszowice.
Akt lokacyjny (na prawie niemieckim) dzisiejszych, "nowych" Laskowic, wystawiony został 3 marca 1293 roku przez Henryka V Grubego (Brzuchatego). Zasadźcą był kucharz książęcy - Jakub. Osadę ulokowano w książęcym lesie "Laskowiec". Na osiedlu Laskowice: barokowy kościół p.w. św. Stanisława Biskupa z 1660 roku, pałac z XIX wieku wzniesiony na założeniach z XVI - XVIII wieku, obok duży park z wieloma cennymi gatunkami drzew.
W parku pomnik ku czci poległych, podczas I wojny światowej, mieszkańców Laskowic, brama wjazdowa z figurami dwóch lwów datowana na drugą połowę XIX w.
KOPALINA
Nazwa wsi to nazwa kulturowa pochodząca od śląskiego wyrazu "kopalina", czyli pole po karczowisku. Znajdował się tu folwark rolny, którego mieszkańcy trudnili się wykopywaniem korzeni po wykarczowanych drzewach. We wsi, przy głównej drodze, znajduje się aleja z ponad stuletnimi lipami drobnolistnymi oraz cmentarz z XIX wieku.
ŁĘG
Miejscowość położona na terenie podmokłych lasów łęgowych - stąd prawdopodobnie pochodzi nazwa Łęg. Rozbudowana ona została po powodzi jaka nawiedziła Jelcz w 1828 roku. Łęg, jak się zdaje od od swoich początków, rozciąga się wzdłuż dwóch dróg, jednej biegnącej z zachodu na wschód - drogi: Wrocław - Jelcz-Laskowice i odbijającej od niej, w kierunku północnym starej drogi do Miloszyc. Wieś położona jest na samym brzegu koryta starej Odry
MIŁOCICE
Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1266 roku. Miejscowość, podobnie jak Minkowice Oł., należała do posiadłości hr. Zdziegroda. Miłocice usytuowane są przy skrzyżowaniu dróg wiodących z Minkowic do Bierutowa i z Kopaliny przez Miłocice Małe do Ligoty Książęcej. Na jej terenie zlokalizowane były młyny napędzane wodą z licznych cieków wodnych. Nieopodal wsi znajduje się głaz narzutowy o obwodzie 4 m ,na którym jak głosi legenda, miał odpoczywać cesarz Napoleon. Przy głównej drodze zlokalizowana jest kapliczka z końca XIX w., przy kościele ciekawe kilkusetletnie drzewa: dąb szypułkowy, jesion wyniosły, dwie lipy drobnolistne, a przed leśniczówką cenny klonisty o ponad 4,5 metrowym obwodzie pnia.
MIŁOCICE MAŁE
Miłocice Małe powstały prawdopodobnie w pierwszej połowie XVIII wieku. Z nazwy wynika, że były one ściśle związane z położonymi bardziej na wschód Miłocicami. Jako odrębna wieś Miłocice Małe występują już na mapie z 1743 roku. Warte obejrzenia są: zespół folwarczny z końca XIX wieku, przydrożna kapliczka, pojedyncze stare drzewa oraz droga od Chwałowic z fragmentami alei lipowej.
MIŁOSZYCE
Nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od imienia Miłosz lub od wypalarek węgla drzewnego (mielesz - pryzma wypalanego drewna), które w przeszłości występowały obficie na tym terenie. Pierwsza wzmianka o Miłoszycach pochodzi z 1245 roku z bulli papieskiej. Wieś należała do parafii katolickiej Wojnowicko - Miłoszyckiej. Warte obejrzenia we wsi są: kościół parafialny p.w. św. Mikołaja z XVIII wieku, przy kościele kapliczka z XIX w., budynek klasztorny sióstr Elżbietanek datowany na drugą połowę XIX w. oraz zespół budynków podworskich z końca XIX w. Na cmentarzu - mauzoleum z przełomu XVIII i XIX w. W czasie II wojny światowej we wsi znajdowała się filia hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Gross - Rosen. Obóz pracy "Fnfteichen" istniał od 1 grudnia 1943 roku do 21 stycznia 1945 roku. W pobliskim lasku pomnik ku czci ofiar tego obozu.
MINKOWICE OŁ
Wymieniane są po raz pierwszy w dokumencie Henryka IV Prawego z roku 1279, w którym jest mowa o tym, że chce on koniecznie kupić wieś ze względu na jej dogodne położenie względem Jelcza. Należały przez pewien czas do Pretficzów, ci zaś sprzedali je hrabiemu Zdziegrod (Ziegrod). We wsi znajdują się dwa kościoły: XVIII w. p.w. św. Jana Nepomucena i XIX w. p.w. św. Piotra i Pawła oprócz tego wiele budynków mieszkalnych datowanych na koniec XIX i początek XX wieku. a także aleja lipowa położona wzdłuż ul. Kościuszki, aleja topolowa wzdłuż drogi do Miłocic oraz stare lipy na obrzeżach cmentarzy położonych przy kościołach.
NOWY DWÓR
Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1508 roku, kiedy to drogą kupna przeszła ona wraz z Jelczem i Piekarami w posiadanie Konrada von Saurmy. Utworzono ją dla potrzeb pałacu w Jelczu stąd też pierwotna nazwa Nowy Folwark. Mieszkali tu chłopi trudniący się spławem drewna Strugą Jelecką (dzisiejsza nazwa: Młynówka Jelecka). W XIX wieku mieszkał tu znany z walki o język polski - Jan Treska. We wsi znajduje się kilka cennych drzew - dębów szypułkowych, o ponad 4 m średnicy pni, rosnących na grobli przy stawach hodowlanych, a także cmentarz, którego powstanie datuje na rok 1830.
PIEKARY
Wieś wzmiankowana w XIV wieku jako przyległość jako przyległośc Jelcza, z którym była ściśle związana, gdyż usytuowany na jej terenie folwark stanowił główny majątek jelczańskich dóbr. Nazwa pochodzi od osadzonych tu piekarzy, którzy piekli chleb na potrzeby zamku w Jelczu. W Piekarach osadzono pierwotnie 9 piekarzy, 7 kucharzy, 3 browarników. Warte obejrzenia są we wsi: aleja ponad stuletnich lip drobnolistnych, rosnących przy głównej drodze oraz wieża alarmowa z 1890 roku.
WÓJCICE
Pierwsze informacje o wsi pochodzą z 1362 roku. Wieś ta została założona jako folwark, którego ludność trudniła się wyrębem lasów i pracą na roli. W Wójcicach, podobnie jak i w Kopalinie, najdłużej bo do końca XIX wieku, utrzymał się język polski podczas nabożeństw ewangelickich. Wójcice to rozległa wieś rozciągająca się poprzecznie do drogi z Biskupic Oł. do Dobrzynia, na szlaku Oleśnica - Brzeg. Jej zachodnia część styka się bezpośrednio z wielkim kompleksem leśnym położonym na południowy-wschód od Jelcza. Warte obejrzenia są we wsi: poewangelicki kościół parafialny p.w. Narodzenia Najświętszej Marii Panny z 1894 roku, budynek szkoły podstawowej i magazyn zbożowy z przełomu XIX i XX w. |
|
|
    |
|
